پزشکده؛ هرآنچه در مورد پزشکی و سلامت نیاز دارید

آیا رویِ بدنتان کم شده است؟

نوشته شده توسط آزاده نوروزقزوینی در ۱۱ مرداد ۱۳۸۹ در دسته تغذیه و سلامت

زینک (روی) یک ماده معدنی کمیاب است و دریافت آن با مصرف پروتئین در غذا نسبت مستقیم دارد. کمبود شدید زینک باعث نارسایی رشد، هایپوگنادیسم اولیه، بیماریهای پوستی، عدم احساس طعم و بو، نارسایی سیستم ایمنی و عفونت های مقاوم به درمان می شود. میزان RDA یا میزان مجاز توصیه شده روزانه برای کودکان سن ۹-۱۱ سال۸mg/d وبرای افراد بالغ ۱۱mg/d است.

.

.

منبع غذایی روی:

زینک در گوشت، غذاهای دریایی و شیر وجود دارد. غلات آماده مصرف نیز مقدار زیادی زینک از منشا گیاهی دارد. تقریبا ۱۰-۴۰% زینک موجود در غذا توسط اتصال به آلبومین و ۳۰% آن توسط اتصال به ماکرو گلوبولین در پلاسما انتقال می یابد.

کبد و کلیه اولین منبع ذخیره زینک هستند اما بیشتر زینک در داخل سلولها و بصورت متصل با متالوپروتئین ها ذخیره می شود. زینک برای فعال سازی بیش از ۷ آنزیم مهم از قبیل کربونیک آنهیدراز، آلکالین فسفاتاز، دهیدروژنازها و کربوکسی پپتیداز لازم است.

زینک در تنظیم فعالیت سلولهای التهابی مختلف، رشد، ترمیم زخم ها، تحمل کربوهیدرات، و سنتز هورمون ها نقش دارد. زینک در ایجاد پاسخ های ایمنی در مقابل عفونت ها نیز نقش دارد. کمبود زینک باعث نقص در عملکرد فاگوسیت ها، لنفوسیت ها، کاهش تولید ایمونوگلوبولین، کاهش T8+T4 و کاهش تولید اینترلوکین ۲ می شود. شواهد نشان می دهد که زینک ممکن است نقش مهار کننده در برخی پاتوژن ها مانند سم کلرلا و انتروتوکسین E. coli داشته باشد.

.

.

کمبود روی (زینک):

کمبود زینک اولین بار در مردان بالغ ایرانی و مصری تشخیص داده شد. تخلیه ذخایر زینک به علت عدم دریافت زینک به مقدار کافی از رژیم غذایی و یا به علت باند شدن ترکیبات مختلف مانند فیبر و فیتات موجود در نانهای طبخ شده با آرد کامل، به زینک و دفع آن ایجاد می شود. افرادی که کمبود شدید زینک دارند دچار تاخیر در رشد، آنمی، هایپو گنادیسم، خشکی پوست، سستی و رخوت می شوند. البته کمبود خفیف زینک به علت نداشتن علامت معمولا تشخیص داده نمی شود.

دریافت ناکافی زینک در کشورهای در حال توسعه به صورت یک مشکل بهداشت جهانی مطرح است. شیردهی طولانی مدت و مصرف غذاهای فقیر از زینک باعث دریافت ناکافی زینک درکودکان می شود. غنی سازی غذاهای پرمصرف در این مناطق می تواند راه حل مناسبی برای رفع کمبود زینک باشد. علاوه بر کمبود زینک ناشی از عدم دریافت غذای کافی و فقر غذایی، برخی شرایط و بیماری ها نیز باعث ایجاد کمبود زینک میشوند که در ادامه به برخی از آنها اشاره شده است.

*سوءجذب زینک:

آکرودرماتیتیس انترو پولیتیکا بیماری ارثی است که در اثر نارسایی جذب زینک در روده ایجاد می شود. نوزادانی که این نقص را دارند دچار درماتیت اریتماتوز و درماتیت تاولی، ریزش مو، اختلالات بینایی، اسهال، تاخیر در رشد، تاخیر در بلوغ جنسی، علایم روانی -عصبی و ابتلای مکرر به عفونت ها می شوند.

*بیماری کرون:

جذب زینک در افرادی که این بیماری را بصورت فعال دارند کاهش می یابد در نتیجه غلظت سرمی پایین زینک در اکثر افراد مبتلا به این بیماری دیده می شود.

*گلبولهای داسی شکل:

میزان پایین زینک در کودکان و افراد بالغ مبتلا به این بیماری دیده میشود. تخلیه زینک در این افراد به دلیل افزایش دفع ادراری در اثر نارسایی توبولهای کلیه و یا همولیز مزمن و یا نارسایی جذب آن ایجاد می شود. این کودکان قد، وزن و دور بازوی کوچکتری داشته و دیرتر به بلوغ جنسی می رسند.

*بیماریهای کبدی:

بیماریهای مزمن کبدی زینک پلاسما را کاهش میدهند .علت این امر عواملی مانند هایپو آلبومینمیا و افزایش دفع ادراری زینک است.

*بیماریهای کلیوی:

کمبود زینک به علت افزایش دفع ادراری نیز مشکلاتی در کودکان مبتلا به سندرم نفروتیک ایجاد میکند. بیماران اورمی نیز اغلب دچار کمبود زینک هستند که بعلت عدم دریافت کافی منابع زینک مانند گوشت، سوء جذب و یا از دست دادن زینک طی دیالیز ایجاد میشود.

- ورزشکاران:

برخی از ورزشکاران ذخایر زینک اندکی دارند که معمولا به علت دریافت ناکافی غذایی جهت کنترل وزن و تعریق زیاد ایجاد میشود.

علایم بالینی کمبود روی:

کمبود خفیف زینک باعث ضعف ایمنی، عدم احساس بو وطعم، شب کوری و کاهش اسپرماتوژنز می شود.

کمبود شدید باعث ضعف شدید ایمنی، ابتلای مکرر به عفونتها، درماتیت تاولی -چرکینی، اسهال و ریزش موی سکه ای(آلوپسیا)می شود.

*تشخیص:

میزان زینک از طریق اندازه گیری آن در پلاسما، اریتروسیتها، نوتروفیلها، لنفوسیتها و مو قابل سنجش است. اندازه گیری زینک در پلاسما آسان بوده و در اکثر آزمایشگاهها انجام می شود. میزان پلاسمایی کمتر از ۶۰mcg/dl به عنوان کمبود زینک تعریف می شود. به دلیل اینکه بیشتر زینک موجود در پلاسما به آلبومین متصل می شود باید در مورد وجود یا عدم وجود هایپو آلبومینمیا نیز اطلاع حاصل نمود.

اندازه گیری زینک در نوتروفیلها و لنفوسیتها معیارهای حساس تری نسبت به اندازه گیری میزان زینک در پلاسما هستند. به علت اینکه زینک برای فعالیت آلکالین فسفاتاز نقش کوفاکتور دارد، اندازه گیری آلکالین فسفاتاز نیز یک نشانه سرولوژیک برای تخلیه ذخایر زینک است.
.

منبع: نشریه علمی پورا رسانه – خرداد۸۹

نوشته های مرتبط :

• روی تان کم نشود!

برچسب ها: zn, بیماری کرون, خواص روی, روی, روی در بدن, زینک, فلز روی, منابع روی, کمبود روی